Η πρώτη επαναστατημένη σημαία της Στερεάς Ελλάδας, υπήρξε η Αραχωβίτικη. Είχε προηγηθεί η επιστολή του Αθανασίου Διάκου στις 28 Μαρτίου 1821, προς τους Αραχωβίτες, για αποστολή βοήθειας σε άνδρες και πολεμοφόδια.

Οι Αραχωβίτες ανταποκρίθηκαν άμεσα και τα μεσάνυχτα της ίδιας ημέρας απέστειλαν 200 άνδρες με αρχηγό τον πρόκριτο Νικόλαο Σιμαρέση που κρατούσε στα χέρια του την επαναστατική Αραχωβίτικη σημαία με κεντημένο τον Άγιο Γεώργιο, πολιούχο της Αράχωβας και τις λέξεις «Ελευθερία ή θάνατος».

Η επαναστατημένη σημαία παραδόθηκε στον Αθανάσιο Διάκο στο μοναστήρι Λυκούρεσι στη Χαιρώνεια και στη συνέχεια κυμάτισε στον ελεύθερο πύργο της Ώρας στη Λιβαδειά στις 1 Απριλίου 1821, όπου και ευλογήθηκε από τους Επισκόπους Σαλώνων, Αθηνών και Ταλαντίου.

Στη συνέχεια δόθηκε η ιερή σημαία στον αρχιστράτηγο της Βοιωτίας, Αθανάσιο Διάκο όπου πιθανότατα χάθηκε στη μάχη της Αλαμάνας.

Αντίγραφο της ιερής σημαίας υπάρχει στο Ναό του Αγίου Γεωργίου Αράχωβας και φέρεται τιμητικά στην περιφορά της εικόνας, κατά τη διάρκεια εορτασμού στο τριήμερο «πανηγυράκι», σε ανάμνηση της Μάχης της Αράχωβας.

Ιστορικές πηγές για την επαναστημένη σημαία

  1. Εκδοτική Αθηνών, Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΒ, σελ. 100

Γίνεται αναφορά στην πανηγυρική δοξολογία στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής στη Λιβαδειάς και στην ευλογία της επαναστατημένης σημαίας με την εικόνα του Αγίου Γεωργίου και την επιγραφή Ελευθερία ή θάνατος

  1. Γεώργιος Κρέμος, Φωκικά τόμος Β΄, 1880 Σελ. 100

Αναφέρεται στην παράδοση της Αραχωβίτικης σημαίας υπό το Νικόλαο Σιμαρέση στον Αθανάσιο Διάκο και περιγράφεται η ιερή σημαία που έχει έμβλημα τον Άγιο Γεώργιο και τις λέξεις « Ελευθερία ή θάνατος». Επίσης, διευκρινίζεται ότι κατά την έναρξη της Επανάστασης στη Μονή Οσίου Λουκά, στις 26 Μαρτίου 1821 δεν υπήρχε λάβαρο, παρά μόνο «απλούν ρινόμακτρον ως σημαίαν» δηλαδή μανδήλι.

  1. Τάκης Λάππας, βιβλία « Θανάσης Διάκος» και «Ο ήρωας της Αλαμάνας»

Διευκρινίζει ότι η πρώτη επαναστατημένη σημαία της Ρούμελης, υπήρξε η Αραχωβίτικη την οποία έφερε μαζί του ο Νικόλαος Σιμαρέσης, πρόκριτος της Αράχωβας και κατόπιν υπουργός πολέμου Ανατολικής Χέρσου Ελλάδας.

  1.  Ιωάννου Φιλήμονος, Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήνα 1860

Γίνεται μνεία στο Νικόλαο Σιμαρέση που έφερε την επαναστατημένη σημαία εκ της «Ανεμωρείας» (Αράχωβα) και την παρέδωσε στον Αθανάσιο Διάκο και στη συνέχεια στην επινίκια δοξολογία που τελέστηκε στη Λιβαδειά από τους Επισκόπους Αθηνών, Σαλώνων και Ταλαντίου.